Bunkers van de Antitankgracht

 

De naamgeving aan de bunkers:

Het principe van de benaming van deze bunkers is simpel, wordt een bunker gepaard aan een andere bunker krijgt hij het voorvoegsel 'A' (A1, A6, A7bis) staat de bunker alleen dan krijgt hij het voorvoegsel 'B' (B1, B4).
Sluisbunkers krijgen hier een extra benaming bovenop 'Ba' van Barrage gevolgd door een Romeins cijfer (Ba VII, Ba XII).
Dus Sluisbunker A19 heet dus voluit A19 / Ba XII.

Uiterlijk en bewapening:

Alle bunkers zijn voorzien van een eitjesbepleistering, Crepisage Tyrolien Mamelonne. Binnenin worden de ijzeren steunen voor houten legplanken en haken rechtstreeks in de betonwand zoals we ze aantreffen in de intervalbunkers vervangen door gegalvaniseerde legplanken met geïntegreerde haken. Ze zijn allemaal voorzien van een ingangverdediging en in het dak een doorgang voor een (nooit geleverde) periscoop.
De grote sluisbunkers zijn ditmaal voorzien van een nooduitgang.

Origineel is er per schietgat enkel een Chardôme affuit voorzien, weliswaar van het verbeterde type Squifflet dat niet enkel de Maxim mitrailleur kan dragen maar ook het Colt model en het FM automatisch geweer. Er is geen voorziening in de bunkers voor het Hotchkiss mitrailleur zoals in de Intervalbunkers maar op 24 oktober 1939 beslist men toch om het Hotchkiss mitrailleur dat in voldoende mate beschikbaar is te gebruiken. Hiervoor krijgen de aannemers een bijkomende opdracht het speciaal hiervoor ontworpen affuit het zogenaamde 'Dispositif De Placement de Mi. Hotchkiss' te plaatsen in alle bunkers. Ze krijgen hiervoor 248 frank per geplaatst affuit, de werken moeten voor 10 november geëindigd zijn.

De definitieve aanbesteding voor deze bunkers geschied in 3 sectoren:

1e Sector: 17 bunkers te plaatsen van de Schelde ter hoogte van de suikerfabriek te Berendrecht tot het fort van Ertbrand met lastenkohier 53/3736 van 19 september 1938.

De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Van den Bulck uit Merksem

3.471.253,65

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

3.679.937,90

Gebroeders Stevens uit Merksem

4.180.246,12

Laboremus uit Antwerpen

4.368.683,41

Carpeaux uit Luik

4.486.645,77

d'Hulst uit Lier

4.623.582,80

De Moor uit Mechelen

x.xxx.xxx,xx

Van Rymenant uit Lier

x.xxx.xxx,xx

Limere Freres uit Luik

x.xxx.xxx,xx

E.H.B.A. uit Antwerpen

x.xxx.xxx,xx

J. Pieters uit Rétinne

x.xxx.xxx,xx

David uit Luik

x.xxx.xxx,xx

Carrez uit Brussel

x.xxx.xxx,xx

Janssens & Mees uit Antwerpen

x.xxx.xxx,xx

J. De Puits uit Vorst

x.xxx.xxx,xx

 

Het is Florent van den Bulck Molenlei 33 uit Merksem die met de code 'Entreprise K' deze 17 bunkers mag plaatsen.

2e Sector: 18 bunkers te plaatsen in 2 loten van het fort van Ertbrand tot het kanaal Dessel - Schoten met lastenkohier 53/9353 van 11 april 1939.
De voorziene kostprijs:

Voor lot 1: 1.151.064,66 te verhogen voor onvoorziene kosten met 57.553,23 frank.
Voor lot 2: 1.082.766,54 te verhogen voor onvoorziene kosten met 54.138,32 frank.

De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Van den Bulck uit Merksem

Lot I
Lot II

1.235.058,47
1.058.461,52

Baguet, Scholaert & Limme Fr. uit Mons

Lot I
Lot II

1.179.903,98
1.092.298,47

A. Moons uit Oosthoven-Turnhout

Lot I

1.210.224,70

L. Huet uit Antwerpen

Lot I
Lot II

1.182.507,58
1.069.211,62

Bouw & Wegeniswerken uit Antwerpen

Lot I

1.352.986,80

L.L.&N. De Meyer uit Zelzate

Lot I
Lot II

1.112.134,90
1.060.032,06

Grands Trav. d'Anvers uit Brussel

Lot I
Lot II

1.025.251,09
935.697,64

Entr. Hydrolique & Beton Arme uit Antwerpen

Lot I 

1.145.718,75 

D. Brandt uit Welkenraed

Lot I
Lot II 

1.189.373,79
1.125.808,03 

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

Lot I

1.079.826,10

Gebroeders Stevens uit Merksem

Lot I
Lot II

1.185.000,75
1.068.136,70

Carpeaux uit Luik

Lot I
Lot II

1.297.249,80
1.198.322,70

De Moor uit Mechelen

Lot I
Lot II

1.214.354,21
1.157.693,57

Janssens & Mees uit Antwerpen

Lot I

1.103.314,49

Deverau uit Gent

Lot II

1.111.973,19

Entr. Gen. Lommaert Freres uit Borgerhout

Lot II 

1.224.826,30

Janssens & Mees uit Antwerpen

Lot II

1.046.781,53

Entrepr. Victor Ergo uit Deurne

Lot II

1.014.331,46

Van der Clooth uit Antwerpen

Lot II

1.885.567,90

Voor de twee loten samen

Janssens & Mees

 

2.096.341,57

Gebroeders Stevens uit Merksem

 

2.252.137,45

De Moor uit Mechelen

 

2.382.047,78

G. van Rymenant uit Lier

 

2.070.411,20

Grands Trav. d'Anvers uit Brussel

 

1.961.348,73

Entr. Hydrolique & Beton Arme uit Antwerpen

 

2.144.360,94


Het is uiteindelijk de firma Societe d'Etudes "Grands Travaux d'Anvers" (oud huis Dumon & Vander Vin) uit de Haagtsesteenweg 159 te Brussel die als Entreprise U de 18 bunkers mag plaatsen. 

3de sector voor 16 bunkers van het kanaal Dessel - Schoten tot het Albertkanaal met lastenkohier 53/5813 van 31 oktober 1938.
Voorziene kostprijs is 4.458.000 Frank.
Uitnodigingen worden naar de aannemers verstuurd op 28 oktober 1938.
Deze kunnen het bescheiden inkijken op het bureau van de Meistraat 19 te Antwerpen van 7 tot 26 november, alle dagen van 9 tot 12 uur.
De biedingen moeten binnen komen 28 november om 11 uur.
Een rondleiding zal geschieden op 7 november, bijeenkomst om 9 uur.
De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Gebroeders Steven uit Merksem

3.771.123,45

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

3.088.874,40

A. Moons uit Oosthoven

3.786.253,60

L. Huet uit Antwerpen

4.387.428,00

L.L.&N. De Meyer uit Zelzate

3.417.976,32

Janssens & Mees uit Antwerpen

3.332.504,41

E.H.B.A. uit Antwerpen

3.400.730,59

J. De Puits uit Vorst

4.349.800,20

Gustave Van Rymenant uit Lier

3.557.877,30

A. De Moor uit Mechelen

4.433.748,40

NV. Laboremus uit Antwerpen

3.775.748,80

SA. Van Rymenant uit Brussel

3.888.471,85

Florent van den Bulck uit Merksem

3.464.777,75

Limère Frères uit Luik

3.951.226,44

G. Carpeaux uit Luik

3.899.932,43

J. Pieters uit Rétinne

4.086.736,76

P. David uit Luik

4.171.199,85

A. D'Herts uit Anderlecht

3.762.141,11

Florent d'Hulst uit Lier

4.017.789,71

 

Het is Léon Lemmens uit Leopoldsburg die als onderneming 'O' de werken mag uitvoeren.
Om bunker B4 (Tapsluis Zuid) te kunnen bouwen moet eerst bunker 7 van het type I schuilplaats voor MG-ploeg van de oude Duitse Turhout Stellung worden afgebroken.

Ter Bunkers:

Volop tijdens de bouw van de bunkers beslist men op 27 juli 1939 (nota 207/39) dat sommige baanovergangen zwak verdedigd zijn, vooral de Antwerpsebaan te Berendrecht (RD 2) en de Miksebaan te Brasschaat (RD 10) en op 28 augustus 1939 (nota B.1717/17402) stelt Generaal-majoor Heirman voor een derde bunker te plaatsen aan baanovergang Sinjobsteenweg te 's Gravenwezel (RD 13).
Het ministerie van defensie geeft op 2 september 1939 toestemming om deze drie bunkers A3ter, A15ter en A19ter te plaatsen (nota 244/51).