Nadat de lege koepelfunderingen op de forten voorzien zijn van hun Abris Tourelle en Elementaire en de traditorebatterijen en Capponieres aangepast aan MG, worden de schansen op hun hoofdfront voorzien van hun dubbele Abri Conjugue.

De ex-Duitse bunkerlinie uit 1917 'Nordabschnitt' is perfect geschikt om de veldversterking tussen de forten te ondersteunen. De meeste, zo niet alle van deze bunkers zijn nog in perfecte staat en zijn met wat aanpassingswerken zoals het plaatsen van nieuwe houten deuren en het opnieuw aan de veldzijde van aanaarding voorzien alsnog in de verdedigingslinie op te nemen.

Ten zuiden van het kanaal Antwerpen-Turnhout (behalve in de richting van Turnhout zelf) hebben de Duitsers geen bunkers geplaatst en is de Interval tussen de forten onderling, die nu met mitrailleurs worden verdedigd ipv. met kanonnen vrij onbeschermd.

De noodzaak voor extra bunkers dringt zich op en men zal beginnen met 5 bunkers te plaatsen van het type 'A Deux Flancs' in de gemeentes Schoten, 's Gravenwezel, Schilde en Oelegem.

Document 23358 van Colonel Coppens van de Service Technique Du Génie. (Bâtiments Militaire) aan het Ministerie van Landsverdediging van 31 juli 1935 schrijft over de noodzaak van de aanbesteding voor deze bunkers.

Op 18 september verstuurd hij de uitnodigingen naar de geselecteerde aannemers met de mededeling dat de nodige documenten en plannen ter inzage liggen op zijn bureau Meistraat 19 te Antwerpen tot 1 oktober 1935. Voor 3 oktober 11:00 uur moeten dan de offertes binnen zijn.

De geschatte kostprijs wordt op 396.441,41 Frank geraamd, te verhogen met 20.000 Frank voor onvoorziene kosten maar het laagste bod uitgebracht door de firma Florent van den Bulck uit Merksem bedraagt 437.206.17 Frank. De reden voor deze hoge prijs is de gestegen kostprijs van cement maar vooral de moeilijke toegankelijkheid van het terrein. Zeker na de zware regenval die nu net gevallen is en het terrein quasi onbegaanbaar maakt.

Op 19 oktober wordt beslist (289/9) dat bunker N 2 van de Interval Schooten-Audaen te bouwen in 1935 met een 100 tal meter naar het zuidoosten zal verzet worden, dit in samenspraak met de eigenaar van het terrein en dit wegens betere tactische eigenschappen (sic). In dezelfde nota staat ook dat bunker N 1 (te bouwen in 1936) eveneens een 100 tal meters zal verzet worden naar het Zuidoosten voor dezelfde reden. De aannemer wordt hiervan ingelicht en op 23 november vraagt en krijgt de aannemer een verhoging van 4.053 Frank omdat hij zijn Decauville sporen moet verleggen en dit extra werk oplevert.

Op 21 oktober tekent Kolonel Michelet van het departement Landsverdediging het contract met van den Bulck en zal vanaf nu gekend zijn als Entreprise 'E' met het lastenkohier 21104 van 9 augustus1935.

De 5 bunkers hebben allemaal hetzelfde profiel, behalve Oelegem 5 die heeft tussen de twee schietgaten een extra schietgat voor het frontaal vurend FN machinegeweer.

De bunkers hebben geen ingangverdediging en ook geen nooduitgang.

Voor Oelegem 5 wordt voor het middelste schietgat een pantserplaat voorzien met observatiesleuf (nota 4100/7 van 21 januari 1936), dit zal voor alle volgende Intervalbunkers a deux flancs ook het geval zijn.

Omdat het middelste schietgat de plaats wegneemt van de legplank en haken wordt de legplank aan de rechterzijde verlengd en plaatst men 2 haken bij (van 4 naar 6)

Het enige verschil tussen alle bunkers onderling is de hoogte van de schietgaten ten opzichte van het terrein (h. in alle plannen) dit resulteert in het model van Chardôme affuit (60 of 90 cm hoogte).

Behalve de Chardôme affuit zijn alle bunkers voorzien van betonnen steunen voor de driepoot voor het Colt mitrailleur. 2 vooraan de schietopening geïntegreerd in de muur en 1 betonnen blokje verwijderbaar met 4 bouten in de vloer voor de achterste poot.

De werken vangen aan de 1e week van november 1935 met het klaarmaken van het terrein voor 's Gravenwezel 2 en Schoten 1 de tweede week van november. In de laatste week van november begint men met het ijzervlechtwerk.
Het klaarmaken van het terrein voor Oelegem 5 begint in de week van 13 december en het vlechtwerk begint in de eerste week van januari 1936.
Op 8 januari weet eindelijk de aannemer de plaatsaanduiding van de bunkers Schilde 3 en 4 zodat hier eveneens met het voorbereiden van het terrein kan beginnen. Diezelfde week kan het betonneren van de fundering van 's Gravenwezel 2 beginnen.
Op 21 januari laat de aannemer de vooropgestelde data weten voor het gieten van de funderingen.

3 februari Schoten 1
4 februari Oelegem 5
5 februari Schilde 4
6 februari Schilde 3

maar vanaf 6 februari worden alle werken een week opgeschort wegens vorst.
Uiteindelijk zijn de bunkers op schildering na afgewerkt half maart 1936. vanaf 1 april kan men starten met het aanbrengen van de afbakeningspalen en poortje.

Een schrijven van Luitenant Generaal Van den Berg aan het Ministerie van Landsverdediging gedateerd op 29 februari 1936 als antwoord op nota S/1164/B.L. van 7 februari 1936 geeft een lijst van de 13 te bouwen Intervalbunkers.
Het contract voor deze bunkers gaat naar de firma Florent 'd Hulst uit Lier.
Er worden bijgebouwd:
5 Flankeringbunkers van het type M2 voor 1 zware mitrailleur (Schoten 1 & 2, Audaen 3, 's Gravenwezel 3, Oelegem 3)
5 bunkers A Deux Flancs voor 2 zware mitrailleurs en een frontaal vurende FM machinegeweer (Audaen 1, 's Gravenwezel 1, Schilde 1 & 3, Oelegem 1) 

1 Frontaal vurende bunker voor 1 zwaar mitrailleur (Oelegem 4)
1 bunker met verdiep voor 2 zware mitrailleurs (Oelegem 5)

1 bunker voor 1 zwaar mitrailleur en 47mm Antitank kanon ('s Gravenwezel 4)

Door het bouwen van de 13 extra Intervalbunkers zal men de nummering van de bunkers wijzigen.

Schoten 1 wordt Schoten 2.

's Gravenwezel 2 wordt Audaen 2.

Schilde 3 wordt 'Gravenwezel 2.

Schilde 4 wordt Schilde 2

Oelegem 5 wordt Oelegem 2.

De 2e Lijn Bunkers vullen de dode hoeken op die de Interval en flankeringbunkers van de antitankgracht niet volledig dekken.

In tegenstelling tot de vorige bunkers worden deze genummerd tegen wijzerzin, dus beginnend van het Albertkanaal (Y 1) naar de Schelde (Y 43).

Ze zijn te herkennen aan volgende punten: ·Buitenkant:

Heeft geen eitjescamouflage, allen zijn glad.
Boven in het midden aan de vriendzijde hebben ze een schoorsteenopening.
Er is steeds een observatiesleuf boven het schietgat, altijd aan de kant van de oreillon.

Binnen:

Nis voor kachel.
Observatieopening boven schietgat.
Kleiner schietgat met bovenaan draadstang voor pantserschild.

Twee bijkomende bunkers worden geplaatst op de schans van Schilde, wegens tijdsgebrek worden deze bunkers zonder aanbesteding toegewezen aan de firma Léon Lemmens uit Leopoldsburg omdat deze ter plaatse al aanwezig is met het plaatsen van de bunkers aan de antitankgracht.

2e lijn bunkers

Een schrijven gedateerd op 2 oktober 1939 van Kolonel Tricot, Directeur van het 4e Directie van genie en Fortificatie aan de Directeur van het 2e Directie van Genie en Fortificatie meldt de bouw van dezev42 bunkers (eerst 31 voorzien).

Deze bevat een lijst van aannemers (15) die ofwel al bunkers voor Landsverdediging hebben gebouwd of momenteel bunkers aan het bouwen zijn.

De voorkeur gaat uit naar aannemers die momenteel in de buurt van de Antitankgracht werkzaam zijn.

Op 3 oktober wordt dan naar 9 aannemers via een spoedbestelling het bijzonder bestek en de opnemingsbladen verstuurd.

Diezelfde dag nog moet aannemer TRAVHYDRO afzien van de aanbesteding omdat een deel van zijn technisch personeel door de mobilisatie onder de wapens is opgeroepen. Vermoedelijk is hij niet de enige die met deze problemen kamt.

Deze bunkers worden met de letter Y voorafgegaan en werden verdeeld in 6 loten; 

Lot 1

Voorziene Kostprijs
649.972,20 Frs.

8 bunkers genummerd Y1 - Y2 - Y3 - Y4 - Y5 - Y6 - Y7 en Y8 van het type M2

Lot 2

Voorziene Kostprijs
568.297,42 Frs.

7 bunkers genummerd Y9 - Y10 - Y11 - Y12 - Y13 - Y14 en Y15 van het type M2

Lot 3

Voorziene Kostprijs
568.565,95 Frs.

7 bunkers genummerd Y16 - Y18 - Y19 - Y20 -Y21 - Y22 en Y23 van het type M2

Lot 4

Voorziene Kostprijs
871.016,55 Frs.

9 bunkers genummerd Y24 - Y25 - Y26 - Y27 -Y28 -Y30 en Y31 van het type M2, Y29 en Y32 van het type a deux flancs

Lot 5

Voorziene Kostprijs
646.220,25 Frs.

5 bunkers genummerd Y33 - Y34 - Y35 - Y36 en Y37 van het type a deux flancs

Lot 6

Voorziene Kostprijs
731.053,28 Frs.

6 bunkers genummerd Y38 - Y39 - Y40 - Y41 en Y42 van het type a deux flancs, Y43 van het type special

Merk op dat bunker Y17 niet bestaat!

Van de negen aangeschreven aannemers zijn er maar zes die daadwerkelijk hun biedingen binnenleveren, hun laagste bod per lot. 

Lot 1

Van Rymenant uit Lier

973.470,--

Lot 2

E.H.B.A. uit Antwerpen

857.970,76

Lot 3

Lemmens uit Leopoldsburg

876.329,50

Lot 4

S.E.G.T.A. uit Elsene

1.294.009,60

Lot 5

Van den Bulck uit Merksem

995.617,--

Lot 6

Soc. Belges de Beton uit Brussel

1.125.755,10

Deze prijsopgaven zijn abnormaal hoog (gemiddeld 50% meer dan de opgegeven prijs)en er wordt terecht vermoed dat de aannemers onderling afspraken hebben gemaakt om de prijs op te drijven. Vooral de prijs voor het beton per m³ is met gemiddeld 200 Frs. hoger berekend dan deze die voor de bouw van de bunkers die momenteel aan de KW-linie worden gevraagd.(eveneens 6 loten)

De aanbestedingen worden (terecht) geweigerd en een heraanbesteding ditmaal met alle aannemers geeft op 16 oktober 1939:

Lot 1

Trabeka

847.276,76

 

Lot 2

Trabeka

748.881,77

 

Agemans

945.310,--

   

Grégoire

814.825,65

 

De Meyer

956.538,40

   

Agemans

826.761,50

 

Carpeaux

970.279,60

   

Carpeaux

837.834,--

 

Dogaer

974.602,--

   

Laboremus

844.367,50

 

E.H.B.A.

981.847,20

   

Moens

848.033,95

 

Laboremus

991.878,--

   

Dogaer

852.197,85

         

E.H.B.A.

859.370,76

         

Monnoyer

861.751,--

             

 Lot 3

 Trabeka

 737.357,87

 

 Lot 4

 Trabeka

 1.121.602,34

 

 Agemans

 769.907,--

   

 Agemans

 1.188.436,--

 

 Lemmens

 869.424,50

   

 S.E.G.T.A.

 1.191.100,55

 

 Van Lesberghe

 909.838,75

   

 E.H.B.A.

 1.322.518,05

 

 Laboremus

 920.965,--

   

 Decelle

 1.324.975,50

 

 Monnoyer

 936.197,--

   

 Laboremus

 1.421.668,50

         

 Delens

 1.460.170,50

             

 Lot 5

 Trabeka

 821.406,10

 

 Lot 6

Trabeka

 928.291,44

 

 Van den Bulck

 984.185,--

   

 Soc. Belges de Beton

 1.115.536,10

 

 Soc. Belges de Beton

 1.025.608,50

   

 S.E.G.T.A.

 1.151.557,10

 

 S.E.G.T.A.

 1.027.210,--

   

 Decelle

 1.160.053,50

 

 Van Lesberghe

 1.034.169,50

   

 E.H.B.A.

 1.165.440,65

Merk op dat deze vrij onbekende Congolese firma Trabeka (Société d'Entreprises De Travaux En Béton Au Katanga) met filiaal in de Naamsestraat 48 te Brussel van alle loten telkens het laagste bod uitbrengt (voorkennis?). Deze firma heeft nog nooit werken voor het leger uitgevoerd.

Men gaat ervan uit dat deze firma alleen de zes loten niet tijdig kan afwerken, en het is wenselijk eerst loten 3 en 4 te bouwen daarom stelt men voor het derde lot aan de firma Agemans te geven die als tweede in de lijst met biedingen voorkomt.
Maar uit een schrijven van Lt-kolonel Rootsaert van 7 maart 1945 'Le Chef de la Section de liquidation des marchés avant la 10 mai 1940' blijkt dat de firma Trabeka wel degelijk alle loten heeft gebouwd en enkel voor lot 4 nog niet volledig is betaald.

Hoewel dat alle bunkers afgewerkt zijn ging dat wel gepaard met de nodige problemen, de firma vraagt en krijgt verschillende malen uitstel wegens het slechte weer. Uit een schrijven van 2 december 1939 blijkt dat door de uitzonderlijke zware regenval van 24 november (20 uur zware regenval) 28 werken volledig ondergelopen zijn en dat op 30 november de werken nog steeds niet kan aanvangen.
Bijna alle bunkers staan wel ergens aan een waterloop en die kunnen de wateroverlast niet aan en lopen over:

In Lot 1: bunker n 6 overstroomd door het Grote Schijn;
In Lot 2: bunker n 20 overstroomd door de naastgelegen gracht;
In Lot 4: bunker n 27 idem;
In Lot 5: bunker n 36 en de locaties van bunkers 34 en 35 overgelopen door de Watergang.

Eveneens kunnen de leveranciers niet leveren omdat de Dender en de Rijn door het hoge waterpeil niet bevaarbaar zijn.

Daar bovenop komt dat de gegalvaniseerde platen voor het plafond onmisbaar voor het verder gieten van het dak van de bunkers niet tijdig aan de aannemer geleverd kunnen worden en een uitstel van 7 dagen wordt toegekend (4 december 1939). 

En dan op 14 april 1940 begint de firma, weliswaar terecht, een discussie over de betaling van eikenhouten bekisting van de schietgaten van de bunkers.
De berekening van de totale hoeveelheid benodigd materiaal wijkt af van die opgegeven op het oorspronkelijke plan. De firma krijgt toch gelijk en ontvangt voor Lot 5 4000 frank extra, voor lot 6 4500 frank en voor lot 1 een supplement van 3000 frank. 

Op 27 april 1940 kan Lt Colonel Rootsaert melden aan het ministerie van defensie dat de werken aan de 42 bunkers ten einde zijn.

Voor de twee flankeringbunkers op de schans van Schilde die samen met de twee schuilbunkers geplaatst worden vraagt men aan de aannemer een schatting te maken van de voorziene kosten. Deze raamt de kosten op 656.993 frank wat voor het leger een faire prijsopgave is. Deze prijs zal door het leger nog met 10% verhoogd worden voor onvoorziene uitgaven wat de totaalkost op 722.692,30 frank brengt.
De aanvang van de werken zijn voorzien voor 20 november 1939 maar de wijzigingen aan de oorspronkelijke plannen (bezuinigingen) stellen de bouwwerken uit tot 1 december.

Op 5 september 1935 beslist het ministerie van landsverdediging de noodzaak voor een bunker te plaatsen op het hoofdfront van het fortje van Kapellen. De te bouwen bunker wordt samengevoegd aan het contract van de aannemer die de Abris Conjugués mag plaatsen op de schansen Smoutakker, Tallaert, Bosbeek en Dorpveld (nota 233.40 van 10 september 1935). In dit geval de firma d'Hulst uit Lier.

Het speciale aan deze bunker is dat hij enkel via ladders toegankelijk is.

De naamgeving aan de bunkers:

Het principe van de benaming van deze bunkers is simpel, wordt een bunker gepaard aan een andere bunker krijgt hij het voorvoegsel 'A' (A1, A6, A7bis) staat de bunker alleen dan krijgt hij het voorvoegsel 'B' (B1, B4).
Sluisbunkers krijgen hier een extra benaming bovenop 'Ba' van Barrage gevolgd door een Romeins cijfer (Ba VII, Ba XX).
Dus Sluisbunker A19 heet dus voluit A19 / Ba XII.

Uiterlijk en bewapening:

Alle bunkers zijn voorzien van een eitjesbepleistering, Crepisage Tyrolien Mamelonne. Binnenin worden de ijzeren steunen voor houten legplanken en haken rechtstreeks in de betonwand zoals we ze aantreffen in de intervalbunkers vervangen door gegalvaniseerde legplanken met geïntegreerde haken. Ze zijn allemaal voorzien van een ingangverdediging en in het dak een doorgang voor een (nooit geleverde) periscoop.
De grote sluisbunkers zijn ditmaal voorzien van een nooduitgang.

Origineel is er per schietgat enkel een Chardôme affuit voorzien, weliswaar van het verbeterde type Squifflet dat niet enkel de Maxim mitrailleur kan dragen maar ook het Colt model en het FM automatisch geweer. Er is geen voorziening in de bunkers voor het Hotchkiss mitrailleur zoals in de Intervalbunkers maar op 24 oktober 1939 beslist men toch om het Hotchkiss mitrailleur dat in voldoende mate beschikbaar is te gebruiken. Hiervoor krijgen de aannemers een bijkomende opdracht het speciaal hiervoor ontworpen affuit het zogenaamde 'Dispositif De Placement de Mi. Hotchkiss' te plaatsen in alle bunkers. Ze krijgen hiervoor 248 frank per geplaatst affuit, de werken moeten voor 10 november geëindigd zijn.

De definitieve aanbesteding voor deze bunkers geschied in 3 sectoren:

1e Sector: 17 bunkers te plaatsen van de Schelde ter hoogte van de suikerfabriek te Berendrecht tot het fort van Ertbrand met lastenkohier 53/3736 van 19 september 1938.

De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Van den Bulck uit Merksem

3.471.253,65

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

3.679.937,90

Gebroeders Stevens uit Merksem

4.180.246,12

Laboremus uit Antwerpen

4.368.683,41

Carpeaux uit Luik

4.486.645,77

d'Hulst uit Lier

4.623.582,80

De Moor uit Mechelen

x.xxx.xxx,xx

Van Rymenant uit Lier

x.xxx.xxx,xx

Limere Freres uit Luik

x.xxx.xxx,xx

E.H.B.A. uit Antwerpen

x.xxx.xxx,xx

J. Pieters uit Rétinne

x.xxx.xxx,xx

David uit Luik

x.xxx.xxx,xx

Carrez uit Brussel

x.xxx.xxx,xx

Janssens & Mees uit Antwerpen

x.xxx.xxx,xx

J. De Puits uit Vorst

x.xxx.xxx,xx

Het is Florent van den Bulck Molenlei 33 uit Merksem die met de code 'Entreprise K' deze 17 bunkers mag plaatsen.

2e Sector: 18 bunkers te plaatsen in 2 loten van het fort van Ertbrand tot het kanaal Dessel - Schoten met lastenkohier 53/9353 van 11 april 1939.
De voorziene kostprijs:

Voor lot 1: 1.151.064,66 te verhogen voor onvoorziene kosten met 57.553,23 frank.
Voor lot 2: 1.082.766,54 te verhogen voor onvoorziene kosten met 54.138,32 frank.

De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Van den Bulck uit Merksem

Lot I
Lot II

1.235.058,47
1.058.461,52

Baguet, Scholaert & Limme Fr. uit Mons

Lot I
Lot II

1.179.903,98
1.092.298,47

A. Moons uit Oosthoven-Turnhout

Lot I

1.210.224,70

L. Huet uit Antwerpen

Lot I
Lot II

1.182.507,58
1.069.211,62

Bouw & Wegeniswerken uit Antwerpen

Lot I

1.352.986,80

L.L.&N. De Meyer uit Zelzate

Lot I
Lot II

1.112.134,90
1.060.032,06

Grands Trav. d'Anvers uit Brussel

Lot I
Lot II

1.025.251,09· 935.697,64

Entr. Hydrolique & Beton Arme uit Antwerpen

Lot I 

1.145.718,75 

D. Brandt uit Welkenraed

Lot I
Lot II 

1.189.373,79
1.125.808,03 

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

Lot I

1.079.826,10

Gebroeders Stevens uit Merksem

Lot I
Lot II

1.185.000,75
1.068.136,70

Carpeaux uit Luik

Lot I
Lot II

1.297.249,80
1.198.322,70

De Moor uit Mechelen

Lot I
Lot II

1.214.354,21
1.157.693,57

Janssens & Mees uit Antwerpen

Lot I

1.103.314,49

Deverau uit Gent

Lot II

1.111.973,19

Entr. Gen. Lommaert Freres uit Borgerhout

Lot II 

1.224.826,30

Janssens & Mees uit Antwerpen

Lot II

1.046.781,53

Entrepr. Victor Ergo uit Deurne

Lot II

1.014.331,46

Van der Clooth uit Antwerpen

Lot II

1.885.567,90

Voor de twee loten samen

Janssens & Mees

 

2.096.341,57

Gebroeders Stevens uit Merksem

 

2.252.137,45

De Moor uit Mechelen

 

2.382.047,78

G. van Rymenant uit Lier

 

2.070.411,20

Grands Trav. d'Anvers uit Brussel

 

1.961.348,73

Entr. Hydrolique & Beton Arme uit Antwerpen

 

2.144.360,94

Het is uiteindelijk de firma Societe d'Etudes "Grands Travaux d'Anvers" (oud huis Dumon & Vander Vin) uit de Haagtsesteenweg 159 te Brussel die als Entreprise U de 18 bunkers mag plaatsen. 

3de sector voor 16 bunkers van het kanaal Dessel - Schoten tot het Albertkanaal met lastenkohier 53/5813 van 31 oktober 1938.
Voorziene kostprijs is 4.458.000 Frank.
Uitnodigingen worden naar de aannemers verstuurd op 28 oktober 1938.
Deze kunnen het bescheiden inkijken op het bureau van de Meistraat 19 te Antwerpen van 7 tot 26 november, alle dagen van 9 tot 12 uur.
De biedingen moeten binnen komen 28 november om 11 uur.
Een rondleiding zal geschieden op 7 november, bijeenkomst om 9 uur.
De lijst van aannemers die meedingen naar het contract:

Gebroeders Steven uit Merksem

3.771.123,45

Leon Lemmens uit Leopoldsburg

3.088.874,40

A. Moons uit Oosthoven

3.786.253,60

L. Huet uit Antwerpen

4.387.428,00

L.L.&N. De Meyer uit Zelzate

3.417.976,32

Janssens & Mees uit Antwerpen

3.332.504,41

E.H.B.A. uit Antwerpen

3.400.730,59

J. De Puits uit Vorst

4.349.800,20

Gustave Van Rymenant uit Lier

3.557.877,30

A. De Moor uit Mechelen

4.433.748,40

NV. Laboremus uit Antwerpen

3.775.748,80

SA. Van Rymenant uit Brussel

3.888.471,85

Florent van den Bulck uit Merksem

3.464.777,75

Limère Frères uit Luik

3.951.226,44

G. Carpeaux uit Luik

3.899.932,43

J. Pieters uit Rétinne

4.086.736,76

P. David uit Luik

4.171.199,85

A. D'Herts uit Anderlecht

3.762.141,11

Florent d'Hulst uit Lier

4.017.789,71

Het is Léon Lemmens uit Leopoldsburg die als onderneming 'O' de werken mag uitvoeren.
Om bunker B4 (Tapsluis Zuid) te kunnen bouwen moet eerst bunker 7 van het type I schuilplaats voor MG-ploeg van de oude Duitse Turhout Stellung worden afgebroken.

Ter Bunkers:

Volop tijdens de bouw van de bunkers beslist men op 27 juli 1939 (nota 207/39) dat sommige baanovergangen zwak verdedigd zijn, vooral de Antwerpsebaan te Berendrecht (RD 2) en de Miksebaan te Brasschaat (RD 10) en op 28 augustus 1939 (nota B.1717/17402) stelt Generaal-majoor Heirman voor een derde bunker te plaatsen aan baanovergang Sinjobsteenweg te 's Gravenwezel (RD 13).
Het ministerie van defensie geeft op 2 september 1939 toestemming om deze drie bunkers A3ter, A15ter en A19ter te plaatsen (nota 244/51).

Door het vernietigen van de traditore batterijen van de schansen Schilde en Smoutakker door terugtrekkende Belgische troepen in 1914 is er voor de soldaten van de mitrailleur compagnies geen mogelijkheid tot schuilen.

Op 8 november 1939 vrij laat dus besluit men tot het oprichten van twee gasvrije schuilplaatsen op de schans van Smoutakker en Schilde.
Wegens hoogdringendheid worden 2 aannemers aangeschreven die in de buurt al werken aan het uitvoeren zijn, voor Schilde Leon Lemmens en voor Smoutakker Florent van den Bulck die de bunkers van de antitankgracht aan het bouwen zijn, de voorziene kosten worden voorlopig geraamd op 397.158,40 frank te verhogen met 10% voor onvoorziene uitgaven brengt ons op een totaal van 436.874,24 frank voor de bunkers te Smoutakkeren op 656.993 frank te verhogen met 10% voor onvoorziene uitgaven geeft een totaal van 722.692,30 frank voor het plaatsen van 2 schuilbunkers en 2 mitrailleurbunkers op de schans van Schilde.

De bunkers op Smoutakker zijn vrijstaand, de bunkers te Schilde worden tegen de bestaande muur van de schans aangebouwd.

De werken voor beide sites vangen aan op 20 november 1939

Op 4 december vraagt aannemer van den Bulck tijdverlenging wegens het niet tijdig leveren van de filters die in de bunkers moeten ingebouwd worden en van 19 december 1939 tot 24 februari 1940 liggen de werken stil wegens vorst.

Uiteindelijk zullen op 20 maart 1940 de twee bunkers opgeleverd en voorlopig aanvaard worden.